ایمپلنت و بریج هر دو جزء درمان های بسیار رایج دندانپزشکی هستند که تفاوت های زیادی با هم دارند. در این مقاله تلاش شده تا درباره تفاوت ایمپلنت و بریج دندان توضیحات کاملی ارئه شود و از جهات مختلف آن ها را با هم بررسی کنیم
بریج دندان چیست؟
بریج یا پل دندان یک روش درمانی و زیبایی می باشد که جای خالی دندان از دست رفته را پر می کند. همان طور که از نام بریج مشخص است، ساختار آن شبیه به یک پل می باشد. به این صورت که روی دو دندان کناری روکشی قرار می گیرد و یک پایه نیز بین آن ها است که جای خالی را پر می کند. در واقع پل با حمایت روکش ها در جای خود ثابت می ماند. با این حساب بریج شامل دو روکش پایه و یک دندان به عنوان پل می باشد که همه بهم متصل هستند. جنس بریج می تواند تمام سرامیک، متال سرامیک یا آلیاژ‌های مناسب دیگر باشد.
ایمپلنت دندان چیست؟
ایمپلنت های دندانی بهترین روش دندانپزشکی برای جایگزین کردن دندان های از دست رفته هستند. ایمپلنت ها یک جایگزین موفق، با دوام بالا و ظاهر کاملا طبیعی هستند که جزئی از استخوان فک می شوند و به سلامت آن کمک می کنند. بخش پایه ای ایمپلنت دندانی جایگزین ریشه دندان از دست رفته می شود و سپس یک تاج دندانی با ظاهر کاملا طبیعی روی آن گذاشته می شود. هدف نهایی از درمان ایمپلنت دندانی، برآوردن خواسته ی فرد جهت جایگزینی یک یا چند دندان همراه با تامین زیبایی، ایمنی، کارکرد و بقاء دراز مدت است.
دندان در اساس از دو بخش تشکیل شده است: تاج (بخش بالای بافت لثه) و ریشه (بخشی از دندان که در استخوان معلق است و توسط لیگامان های پریودنتال -اطراف دندان- احاطه شده است که دندان را در محل نگه می دارند). پایه ایمپلنت دندانی یک جایگزین واقعی برای ریشه است، اما برخلاف آن در بخشی از استخوان فک که قبلا توسط دندان یا دندان هایی اشغال شده بود محکم قرار گرفته می شود. نکته جالب در مورد ایمپلنت های دندانی این است که ایمپلنت واقعا در استخوان ادغام شده و جوش می خورد، فرآیندی که یکپارچگی استخوان (osseo-integration) نامیده می شود. بیشتر بخش های ایمپلنت دندانی از تیتانیوم خالص تجاری ساخته می شود که از سال ها پیش در پزشکی و دندانپزشکی استفاده داشته است، چرا که خاصیت استئوفیلی (استخوان دوستی) دارد و توسط بدن به عنوان ماده خارجی شناخته نمی شود. فرآیند واقعی osseo-integration در واقع یک ادغام بیوشیمیایی بین سلول های زنده استخوان و مواد استخوانی با یک لایه اکسید شکل گرفته در سطح تیتانیوم است.
ایمپلنت و بریج دندان چه تفاوتی با هم دارند؟
با وجود اینکه هر دو مورد در دسته پروتزهای دندانی جای می گیرند، اما در اصل تفاوت های زیادی با هم دارند. آن ها از کاربرد گرفته تا شکل ظاهری و روند نصب با هم متفاوتند. بریج و ایمپلنت البته با تمام تفاوت هایشان می توانند در برخی موارد حتی مکمل هم باشند. در ادامه به بررسی مهمترین تفاوت‌های این دو پروتز می پردازیم و نشان می دهیم چگونه و کجا این دو می توانند در نقش مکمل برای هم ظاهر شوند.
مقایسه بریج و ایمپلنت از نظر شکل ظاهری
با نگاه کردن به ظاهر و شکل هر دو می توانید اولین تفاوت بریج و ایمپلنت را متوجه شوید. هر دو ظاهری بسیار متفاوت دارند. زیرا کاربرد های مختلفی دارند. ایمپلنت از یک پایه اصلی تشکیل شده که در واقع یک پیچ است. این پیچ در استخوان فک و درست در جایگاه دندان از دست رفته کاشته می شود. به پایه ایمپلنت فیکسچر هم گفته می شود. فیکسچر قرار است در نقش ریشه دندان ظاهر شود و جایگزین دندان غایب را محکم در جای خود نگاه دارد. ایمپلنت بخش های دیگری هم دارد که به عنوان مثال اباتمنت یک بخش دیگر آن است و قطعه ای کوچک است که روی فیکسچر قرار داده می شود. این قطعه مابین فیکسچر و پروتزی که قرار است بر روی ایمپلنت نصب شود قرار می گیرد. بریج ها از نظر شکل ظاهری کاملا متفاوت از ایمپلنت ها هستند. بریج ها در ساده ترین تعریف یک پوشش، رویه و یا کلاهی هستند که روی دندان واقعی خودمان سوار می شوند و متشکل از یک پل میانی هستند که می تواند جای خالی دندان از دست رفته را پر کند.
مقایسه ایمپلنت و بریج از نظر کاربرد
تصاویر هر دو پروتز گویای کاربرد آن ها است و به سادگی می توانیم متوجه شویم که ایمپلنت و پروتز آن کاربرد متفاوتی دارند. ما زمانی از ایمپلنت استفاده می کنیم که دندان به طور کلی غایب باشد. برای جایگزین کردن این دندان غایب و پر کردن جایگاه آن، ما ایمپلنت می کاریم. اما کاربرد بریج چیز دیگری است. در بیشتر مواردی که ما از بریج دندان استفاده می کنیم، دندانِ طبیعیِ حاضر است، یعنی از دو دندان طبیعی به عنوان پایه برای پر کردن جای خالی دندان از دست رفته استفاده می شود.
نحوه انجام بریج چه تفاوتی با پروسه کاشت ایمپلنت دارد؟
تفاوتِ دیگرِ بریج و ایمپلنت دندان در نحوه نصب یا روند کارگذاری آن ها است.
نحوه کاشت ایمپلنت دندان
ایمپلنت غالبا به روش جراحی انجام داده می شود. به این شکل که بافت لثه در اکثر موارد برش داده می شود (به غیر از زمانی که ایمپلنت فوری باشد)، سپس استخوان فک دریل شده تا برای قرارگیری ایمپلنت آماده شود. در نهایت با تکنیک های خاصی ایمپلنت در استخوان فک قرار داده شده و محل جراحی بسته می شود. پس از جوش خوردن کامل فیکسچر به استخوان (در طی فرآیند استئواینتگریشن)، پروتز ایمپلنت که روکش است در جلسه دیگر روی فیکسچر قرار داده می شود. تمام این فرآیند (به جز زمانی که ایمپلنت اصطلاحاً فوری است.) ممکن است بین 2 تا 6 ماه به طول بینجامد.
نحوه انجام بریج دندان
قرار دادن بریج دندان معمولاً بیش از یک یا دو جلسه طول نمی کشد. در جلسه اول متخصص پروتز دندان های طرفین را آماده می کند. مرحله آماده کردن شامل تراش دادن دندان ها برای ایجاد فضای لازم جهت سوار شدن روکش روی آن ها می باشد. سپس قالبی از دندان ها گرفته می‌شود که بر اساس آن، لابراتوار دندانسازی روکش ها و بریج را می سازد. بریج دندان بعد از نصب مانند دندان طبیعی فرد خواهد بود.
مزایای هر دو روش ایمپلنت و بریج برای جایگزینی دندان های از دست رفته چیست؟
قبل از هرچیزی باید عنوان کنیم که هر کدام از این دو پروتز مزیتی بر دیگری ندارد زیرا این دو رقیب هم نیستند و ما انتظار نداریم یکی از دیگری بهتر باشد. بنابراین مزایای هر دو را به صورت مجزا بررسی خواهیم کرد.
مزایای ایمپلنت دندان
حتما بخوانید: ایمپلنت و روکش های با ساپورت ایمپلنت
معایب هر دو روش ایمپلنت دندان و بریج چیست؟
بریج دندان یا ایمپلنت مزایای زیادی دارند و خیلی کم پیش میاید که ایراد یا نکته منفی در خصوص آن ها وجود داشته باشد. ایراد بزرگ هر دو این است که آن ها هرچه باشند دندان واقعی نیستند و هیچ چیزی جای دندان واقعی ما را نمی گیرد. آن ها فقط ظاهر و عملکرد دندان را تا حد زیادی بازیابی می کنند.
معایب ایمپلنت دندان
مقایسه ایمپلنت و بریج دندان و دندان مصنوعی
در روش ایمپلنت، دندان به وسیله یک پروتز بادوام در فضای خالی اعمال می شود و دندان های اطراف به هیچ عنوان درگیر نمی شوند. به همین دلیل در این روش هیچ گونه مشکلی متوجه شما نخواهد بود. ایمپلنت دندان به نوعی یک روش دائمی برای جایگزین کردن دندان از دست رفته می باشد. پروتز به کار رفته در روش ایمپلنت به سرعت با استخوان فک و لثه سازگار شده و عملکردی مانند دندان طبیعی خواهد داشت. در روش بریج سه تاج دندان درگیر می شوند. به همین دلیل مسواک زدن و استفاده از نخ دندان کمی سخت خواهد شد. با این حال بریج هم عملکردی مانند دندان های طبیعی نیاز به مراقبت و رسیدگی دارد که باید آن را جدی بگیرید. دندان مصنوعی بر خلاف ایمپلنت و بریج به راحتی از دهان خارج می شوند و برای خارج کردن آن از دهان حتی نیازی به مراجعه به متخصص پروتز نمی باشد و مانند دو روش قبل حس دندان طبیعی را القا نمی کند.
بریج بدون تراش
بریج بدون تراش به دو صورت انجام می شود:
1-فایبر بریج
این نوع بریج بدون تراش هم به صورت مستقیم و در مطب قابل انجام است و هم به شکل غیر مستقیم و در لابراتوار قابل ساخت می باشد. فایبر بریج معمولاً به عنوان یک راه حل موقت و سریع بکار می رود. در بریج های مستقیم، آماده سازی در مطب و در یک جلسه انجام شده و نیاز به کار لابراتواری ندارد. فریم این نوع بریج از انواع مختلف فیبر مانند کوارتز، پلی اتیلن و گلاس تشکیل می‌شود. در این نوع بریج اگر دندان های مجاور ناحیه بی دندانی ترمیم داشته باشند تنها با خارج کردن ترمیم ها و قرار دادن فایبر در جای خالی ترمیم ها و اضافه کردن کامپوزیت به آن می توان فایبر بریج را ساخت. و گاه زمانی که دندان ها ترمیم ندارند با تراش مختصر در سطح پشتی دندان ها فضایی برای جای گذاری فایبر فراهم شده و فایبر در آن فضا و بین دو دندان قرار داده می شود.در مرحله بعد تکه های کوچک کامپوزیت روی فایبر اضافه می‌شود تا نهایتاً دندانی که باید جایگزین شود به طور کامل شکل داده شده و بریج کامل شود. البته گاهی اوقات از دندان کشیده شده خود بیمار می توان استفاده کرد و با کمک فایبر آن را به دو دندان مجاور ناحیه بی دندانی باند کرد. در نوع غیر مستقیم پس از آماده سازی دندان ها، از آن ها قالب تهیه شده و به لابراتوار ارسال می شود. پس از ساخت بریج توسط تکنسین لابراتوار، متخصص پروتز آن را به کمک سمان های مخصوص به دندان باند می کند.
2-مریلند بریج
این نوع از بریج بدون تراش محافظه کارانه برای اولین بار توسط پروفسور تامسون در دانشکده دندانپزشکی مریلند طراحی و ساخته شد، به همین دلیل آن را مریلند بریج نامیدند. مریلند بریج که ادهزیو بریج هم نامیده می شود از یک روکش در وسط و دو بالچه در طرفین تشکیل شده است. این بالچه ها به دندان های دو طرف ناحیه بی دندانی باند شده و باعث ثابت شدن روکش به دندان های مجاور می شوند.
طول عمر بریج دندان
طول عمر بریج دندان به میزان زیادی بستگی به مراقبت و نگهداری از آن دارد. در واقع بریج دندان نیز مانند دندان طبیعی نیاز به رسیدگی و مراقبت دارد حتی می توان گفت حساس تر از دندان طبیعی است چرا که بریج در واقع یک جسم خارجی است که در دهان قرار گرفته و عدم مراقبت از آن نه تنها موجب فرسوده شدن بریج می شود بلکه مکانی برای تجمع میکروب ها شده و در نتیجه پوسیدگی و خراب شدن دندان های آستانه ای( دندان های اطراف پل که به صورت محافظ و نگهدارنده بریج عمل می کنند.) را نیز در پی خواهد داشت. به طور معمول طول عمر بریج دندان معمولا 5 تا 15 سال است که با انجام مراقبت های لازم می توان موجب افزایش طول عمر بریج دندان نیز شد.
مقایسه بریج دندان با ایمپلنت از نظر هزینه
یکی از تفاوت های نه چندان مهم بین بریج دندان و ایمپلنت دندان، میزان هزینه بر بودن آن ها ست. با اینکه جای مقایسه ندارد اما همواره به دلایل قابل قبولی هزینه تمام شده ایمپلنت دندان بیشتر از بریج است.
ایمپلنت دندان برای چه کسانی مناسب می باشد؟
علاوه بر اینکه انتخاب روش درمانی بر عهده دندانپزشک متخصص صورت می گیرد، اما این نظر وابسته به درخواست بیمار می باشد. افرادی که برای کاشت ایمپلنت دندان مناسب هستند، عبارتند از: